مردم کوکی و ربه کا

Lookout

mardomekuki — Sat, 11 Aug 2007 01:45:18 GMT

!!when dont any subject

آدرس جدید

mardomekuki — Tue, 24 Jul 2007 17:07:18 GMT

ناگفته های ربه کا

www.namnam.blogsky.com

علیه آزادی

mardomekuki — Sat, 14 Jul 2007 13:54:18 GMT

ویژه نامه روزنامه اعتماد ۲۰/۲/۸۶

عليه آزادي

مرتضي کاظميان

در نقد و تحليل نظام هاي غيردموکراتيک و رژيم هاي سياسي اقتدارگرا، بي توجهي به بنيادهاي جامعه شناختي و روانشناختي آن، غفلتي فاحش است. هرچند بسياري از رژيم هاي اقتدارگرا، سلطه و استيلاي خويش را بر رفتارهاي سرکوب گرانه و بنيادهاي امنيتي - نظامي متکي کرده اند، اما نبايد تمکين توده ها به «وضع نامطلوب» و پذيرش سلطه جريان هاي آزادي ستيز توسط بخش هاي قابل توجهي از جامعه را از ياد برد.

بقا و تداوم رژيم هاي اقتدارگرا يا شبه دموکراتيک - که رقابت هاي آزاد و سالم سياسي و فعاليت مخالفان را برنمي تابند - اين چنين در پيوندي تنگاتنگ با تمکين توده ها به وضع موجود قرار مي گيرد. به اجمال، مي توان جامعه را از نظر نحوه تعامل با حکومت، در سه بخش کلي، دسته بندي و بررسي کرد؛ مخالفان و منتقدان، موافقان و مبلغان و خاموشان و همراهان.

قابل پيش بيني است که رژيم هاي اقتدارگرا مي کوشند با ابزارهاي گوناگون سياسي (ممانعت از حضور و مشارکت در رقابت هاي انتخاباتي، تبليغات حزبي و فعاليت هاي مطبوعاتي و...)، امنيتي - قضايي (بازداشت و سرکوب و تهديد و...)، نظامي (حاکم کردن نيروهاي پليسي، نظامي و شبه نظامي در مقاطع حساس)، اقتصادي (جلوگيري از رشد و استقلال اقتصادي، به گونه يي که توان نهادهاي مدني مستقل در برابر قدرت، محدود و ضعيف گردد) و فرهنگي (پخش و نشر دروغ و افترا و...) منتقدان و مخالفان خود را منزوي و محدود و تا حد امکان تضعيف کنند.

همزمان، نيروهاي اجتماعي موافق و حامي رژيم سياسي اقتدارگرا، به شيوه هاي مختلف، قدر مي بينند و تقويت مي شوند. حمايت ها و شارژهاي صورت گرفته، موجب مي شود که نه تنها ساخت قدرت، در جامعه نيروهاي فدايي و فعال داشته باشد بلکه اين بخش از جامعه، در عين حال همچون بازوهاي تبليغاتي رژيم، به تبليغ ايده ها و ترويج ديدگاه هاي رسمي و دفاع از رفتارهاي حکومت - در ابعاد گوناگون سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي - مي پردازند.

اما بخش قابل توجهي از جامعه را شهرونداني تشکيل مي دهند که نه در پي «وضع مطلوب» اند و نه از «وضع موجود»، برخوردار؛ به ديگر سخن، آنان نه همچون گروه نخست، منتقد جدي و مخالف آگاه رژيم اقتدارگرا محسوب مي شوند و نه مانند گروه ديگر، از امکانات و امتيازهاي نزديکان به قدرت، برخوردار مي شوند. جمعيت قابل ملاحظه اخير، همان بخش غيرفعالي هستند که رژيم هاي غيردموکراتيک، در فعال کردن آنها و به حرکت درآوردن ايشان، انگيزه فراوان دارند.

اطاعت تدريجي و همرنگي و همراهي اين بخش از جامعه با حکومت ها و تمکين آنان به وضع موجود، آن روي ديگر سکه بقا و تداوم نظام هاي اقتدارگرا است. «اتين دو لابوئتي» انديشمند فرانسوي (متولد 1530) در مقاله يي ژرف و خواندني (سياست اطاعت؛ رساله درباره بردگي اختياري) مي نويسد؛ «همه حاکمان، سرکوب گرانه رفتار نمي کنند؛ برخي از آنان سياست خنثي سازي و به انفعال کشيدن مردم را در خفا انجام مي دهند. ذات جماعات و عوام به گونه يي است که به آنان که دلسوز مردم و خواهان رهايي ايشان اند، شک مي کنند و به ديده ظن و گمان مي نگرند و برعکس، نسبت به کسي که فريب شان مي دهد، زودباور و جاهل اند... بازي ها، نمايش هاي سرگرم کننده، مضحکه ها، گلادياتورها، جانوران عجيب و غريب، مدال ها، تمثال ها و افيون هايي از اين دست، دامي بودند که براي به اسارت کشيدن مردم دنياي قديم به کار مي رفت و در حقيقت، بهاي آزادي ايشان و حربه يي در دست استبداد بود. ديکتاتورهاي باستان به کمک اين اعمال و اغفال گري ها، زيردستان و بندگان را مطيع و آرام و زير يوغ نگه مي داشتند؛ و توده هاي مردم مي آموختند که فرمان بردار و مطيع باشند... جباران رومي، در گوشه و کنار شهر، خوان نعمت مي گستردند و براي فريب، عوام را اطعام مي کردند؛ ولگردان مفلسي را که هميشه در گرسنگي به سر مي بردند و جز به خوردن به هيچ چيز ديگري نمي انديشيدند. زيرک ترين و فهيم ترين آنان هرگز حاضر نبود پياله آش خود را رها کند و به دنبال استقرار آزادي موعود در جمهوريت افلاطون برود. جباران بذل و بخشش مي کردند؛ گندم، شراب، سکه نقره و... و آنگاه همه بي شرمانه فرياد مي زدند؛ «زنده باد شاه،»؛ توده هاي جاهل نمي فهميدند که آنچه را به عنوان صدقه مي گيرند، در حقيقت بخشي از دارايي به غارت رفته خودشان است و نمي فهميدند که اگر شاه اين دارايي ها را از ايشان ندزديده بود، پس از کجا مي آورد تا ميان ايشان توزيع کند... عوام هميشه اين چنين بوده اند، انقيادپذير و تطميع شونده، چندان که با عقل سليم نمي خواند و بي تفاوت و سنگدل در برابر تباهي، جنايت و انحطاط که با عواطف بشري ناسازگار است...»1

يکي از نظريه پردازان آزاديخواه - با نام لايزندر اسپونر - حدود چهارصد سال پس از لابوئتي، ديدگاهي مشابه او را مطرح کرده است. به عقيده او، حاميان ظاهري حکومت، متشکل از سه دسته اند؛ «نخست، افراد نادرست، که طبقه نسبتاً فعال و پرشماري را تشکيل مي دهند؛ اينها دولت را به مثابه ابزاري براي کسب قدرت، جاه طلبي و سودجويي مي انگارند، ديگر، ساده لوحان يا فريب خوردگان، طيفي گسترده را شامل مي شوند که تصور مي کنند آزاد و مستقل اند و در حکومتي زندگي مي کنند که در آن، حقوق برابر براي همگان رعايت مي شود، اينان تصور مي کنند حکومت شان «بهترين حکومت روي زمين» است و تصوراتي از اين قبيل دارند و آخر، گروهي که تا اندازه يي به بدي ها و شرارت هاي حکومت واقف اند، اما راه برون رفت را نمي دانند و اگر هم بدانند، به طور جدي حاضر به قرباني کردن منافع شخصي خويش براي تحول و دگرگوني نيستند.»2

اين وضع - و مشکل - را اريک فروم روانکاو و انديشمند برجسته آلماني نيز در اثر گرانسنگ خود (گريز از آزادي) به دقت تبيين کرده است. فروم در سنجش اساس رواني موفقيتي که نازيسم در آلمان هيتلري کسب کرد، اظهار مي دارد که قسمتي از مردم، بدون مقاومتي شديد در برابر نازيسم، سر فرود آوردند، ولي ستايشگر ايدئولوژي و روش سياسي آن نيز نشدند؛ بخشي ديگر از جامعه آلمان- به عقيده اريک فروم - سخت فريفته نازيسم شدند و با تعصب، در مناديان آن آويختند. به نظر او، تسليم گروه نخست، محصول حالتي از خستگي دروني و تسليم به وضع موجود، در نتيجه سلب اميد از تاثير فعاليت سياسي بود. بسياري از آنان، بين تنهايي و همراهي با وضع حاکم، دومي را انتخاب کردند و چاره يي جز همرنگي بيشتر با سيستم مستقر نديدند. چيره بودن نوعي احساس ناتواني، فرد را ناگزير مي سازد - چنانکه گويي فلج شده است - به فاجعه هايي که نزديک مي شوند فقط خيره گردد و از جاي نجنبد.3

چنين وضعي که از زاويه هاي مختلف مورد اشاره قرار گرفت، نتيجه و پيامدي جز تداوم رژيم اقتدارگرا و تحکيم پايه هاي سلطه آن به همراه ندارد؛ به تعبيري، قدرت تنها با تکيه بر رضايت فرمانبرداران و اطاعت کنندگان پابرجاست و البته، باورنکردني است که وقتي يک ملت فرمانبردار مي شود، چه زود آزادي خود را به فراموشي مي سپارد و چنان آن را از ياد مي برد که ديگر هرگز تصوري از بازيافتن آن به خود راه نمي دهد.4 اينگونه است که پس از مرگ نرون - با آن همه تباهي و جنايت که آفريد - اهالي روم، جامه عزا به تن کردند، يا پس از مرگ ژوليوس سزار - که قوانين و آزادي مردم روم و ايتاليا را برباد داد - خلق بي خبر، آتشي رفيع در پاي جنازه او بر افروختند و کتيبه يي بر ستون يادبود او برآويختند که بر آن حک شده بود؛ «پدر ملت»... و اينچنين است قصه تشييع جنازه استالين در شوروي که هنوز از آن، چندان نگذشته است... بديهي است که حاکمان در رژيم هاي غيردموکراتيک با بهره جستن از شگردهاي گوناگون و طراحي شده، توافق و رضايت و تمکين را در ميان جامعه گسترش مي دهند؛ دستگاه هاي تبليغاتي حکومت ها در تثبيت و تداوم اين همراهي و هماهنگي نقشي ويژه ايفا مي کنند؛ شيوه هاي معيشتي و مادي نيز براي فريب توده ها به کار گرفته مي شود. نتيجه اين همه، نوعي از شست وشوي مغزي و تطميع و واداشتن توده ها به تمکين به «وضع موجود» و پرهيز از انديشيدن به «وضع مطلوب» است. بايد افزود که اين نوع از مواجهه و تعامل، محدود به کشورهاي توسعه نيافته نيست؛ اشکال پيچيده يي از رفتارها و روش ها به کار گرفته مي شود تا توده ها، به حاکمان موجود، رضايت دهند و با آنان همگام شوند.

به زعم تئودور آدورنو، متفکر برجسته مکتب فرانکفورت، جامعه به کمک «صنعت فرهنگ» مانع آنان مي شود تا انسان ها به فکر جهان ديگري غير از آنچه هست، باشند. آدورنو از «انسان هايي که ديگر انسان نيستند» سخن مي گويد، انسان هايي که ماهيت انساني و رسالت آزادي بخشي (رهايي بخشي) خود را از دست داده اند.5

يورگن هابرماس انديشمند معاصر مکتب انتقادي نيز «سياست زدايي توده ها» و ظهور «توده هاي سلب سياست شده» را در بحث هاي خود مورد توجه و تحليل قرار داده است. به عقيده او، گسترش و اشاعه تکنولوژي و علوم، انسان ها را از هرگونه امکان کسب آگاهي سياسي و تلاش در راه دگرگون ساختن وضع موجود، محروم ساخته است. از نظر هابرماس، پديده «سلطه» گرچه بيش از همه در فاشيسم تجلي عيني يافته است، ليکن در حال حاضر نيز در بسياري جوامع، قابل رديابي است.6

از اين منظر، آزادي اجتماعي و رهايي از سلطه و خروج از وضع ناگوار تبعيت و تمکين و اطاعت و رضايت، از تفکر روشنگرانه جدايي ناپذير است؛ گريزي جز کمک به رهايي انسان ها از قيد نهادهاي اجتماعي - سياسي از خودبيگانه ساز که توسط «نسل هاي مرده» تحميل شده اند، وجود ندارد.

بيداري و آگاه سازي توده ها، اندک اندک پايه هاي رضايت آنان را از «وضع موجود» و سلطه و اقتدار تحميلي، سست مي کند. در برابر رضايتي که به کمک تبليغات فراهم مي شود و در برابر اهرم هاي به کار گرفته شده از سوي حاکمان (ابزارهايي چون صدقه، خيريه، صحنه سازي، ايجاد القائات و توهمات ايدئولوژيک و دروغ پراکني و نشر اطلاعات دروغين و...) براي فريب مردم و جلب رضايت و همگامي آنان، آزادي خواهان و آگاهان، چاره يي جز آگاه سازي افکار عمومي از اين فرآيند، روشنگري و تقدس زدايي از دستگاه حکومت ندارند.

تکيه کردن بر مباحث انتزاعي و اکتفا کردن به اشاعه آگاهي هاي نظري، کافي نيست، بايد - به تعبير اريک فروم - در پي تحقق کامل قواي افراد و توانايي آنان براي خود انگيخته و فعال زيستن (آزادي مثبت) بود، پيروزي آزادي تنها در صورتي ميسر است که جامعه مسوول تمام افراد خويش باشد، هيچ يک از افراد گرسنگي نکشد، يا با ارعاب و تخويف وادار به تسليم نشود، يا از ترس بيکاري و فقر از عزت نفس خويش نگذرد.7 براي تحقق و پيشرفت آزادي و دموکراسي، توجه به وضع معيشتي و اقتصادي شهروندان، اجتناب ناپذير است.

رهايي بخشي توده ها از قيد تمکين و تسليم و رضايت، همچنين به گونه يي غيرقابل کتمان، نيازمند آکندن جامعه از يک «ايمان» نوين است، ايمان به زندگي و به درستي و حقيقت.

و سخن آخر آنکه؛ در برابر نيروهايي که «عليه آزادي» مي کوشند و با تمامي امکانات و ابزارها و شيوه هاي گوناگون اقدام مي کنند و از امکانات ساخت قدرت برخوردارند، بايد از تمامي پتانسيل ها و نيروهاي بالقوه و بالفعل آزادي خواه، سود جست. از اين زاويه، با نگاهي نسبي به مدافعان و علاقه مندان آزادي در حکومت ها، مي توان مهياتر و گسترده تر، عليه اقتدارگرايي اقدام کرد. هر چند اين امر نقشي بنيادين و اساسي در يک جنبش آزادي خواه ندارد، اما همه نهضت هاي آزادي خواه در جهان، از پتانسيل ها و نارضايتي هاي دروني حکومت ها، سودجسته اند. [i]

[i]

کمی از آنچه من برای شعر فکر می کنم

mardomekuki — Wed, 23 May 2007 13:25:07 GMT

هر اثر هنری به مجرد آفرینش ، وجودی مستقل از خالق خود دارد و ازین پس این خود اوست که به دایرۀ وجود خود شعاع می دهد . در واقع خالق آن هر آنچه را که می باید ، از قبل انجام داده و ازین به بعد اگر اقدام به هر تغییری در اساس ساختار آن اثر نماید در واقع به دنیای وجودی آن اثر دستبرد زده و در وجود آن دخل و تصرفی نموده که حق او نیست . بهتر است بگویم اگر هر آنچه به عنوان تبدیل به احسن در اصل و درونمایۀ اثر هنری روی دهد ، خروج از دنیای اصیل آن اثر به اجبار روی داده و اجازۀ اظهار وجود از او سلب شده است .

به عبارتی ، هر اثر هنری بعد از آفرینش خود با ماهیت درونی خویش با جهان پیرامونش ارتباط برقرار می نماید و اگر احیاناً مخاطبی داشته باشد ـ که لزومی ندارد هر اثری دارای مخاطب باشد ـ این خود اثر است که با فراز و نشیبهای احتمالی اش مسیر رهیافتی حقیقی را به مخاطبش می نمایاند . شبیه این قاعدۀ کلی را بسیار جامع تر و کامل تر ، فکر می کنم هایدیگر(؟) گفته است .

تمام اینها را دست کم در شعر یافته ام . به هیچ روی منکر تغییرات در پاره ای موارد مانند پس و پیش نمودن برخی واژه ها که خللی بر آهنگ و مسیر شعر وارد نمی کنند یا جایگزین های دستوری و نگارشی که از اصولند ، نیستم . ولی بیشتر می پسندم شعر در جریان پر تلاطم و غیر قابل دستبرد آفرینش ، زبان و راه خود را تعیین کند و اگر من برای شعر تعیین تکلیف کنم به نظرم آن شعر هرگز در جهان پس از آفرینش دایره ای وسیع را پیرامون خود ایجاد نخواهد کرد . چه بسا هرگز نتواند استقلال شایانی داشته باشد و از عوارض آن ، این خواهد بود که باید همیشه مانند کودکی که هرگز به بلاغت نمی رسد دستش را بگیرم و با خود به این سو و آن سو بکشانمش . تصاویری که بی گمان همراه شعرند ، حقیقتاً پنجره هایی هستند که هم روزنه ای برای ورود هوایی تازه به شعرند و هم منظرگاهی قریب به اتفاق زیبایند که درون شعر را بهتر و بیشتر می نمایانند . حال اگر شرایط کلی آفرینش شعر ایجاب کنند این روزنه ها ذهنی باشند میزان منظرگاه تقریباً بی مرز میشوند و به معنای واقعی آنگاه هر خواننده ای به سلیقۀ خود و با احتساب میزان برقراری ارتباطش با شعر پنجره ای نو به روی خود گشوده می بیند و با مذاق خود از زیبایی های شعر لذت می برد و این یعنی شعر تا بی نهایت زیباست .

mardomekuki — Sat, 28 Apr 2007 20:16:18 GMT

mardomekuki — Fri, 13 Apr 2007 23:54:44 GMT

mardomekuki — Fri, 13 Apr 2007 22:29:18 GMT

او نمی داند

آفتاب را

کوه را

و نیز آسمان

مهتاب

و هم صحرا

اگرنه می دانست

برای آنکه نزد من

شبی ، لبان هوسناک شب را از گونۀ بی گناه آسمان برگیریم

چه سان

آفتاب شدم برای درهم شکستن

کوه شدم برای عاشقی

آسمان شدم برای ذره ذره آب شدن

مهتاب شدم برای بی دریغ بودن

و صحرا شدم برای آفرینش

او نمی داند

۷۶/۱۲/۲۷

mardomekuki — Thu, 05 Apr 2007 14:55:26 GMT

گه زیزه سووتان

چاوه کانم ئاساییه

له چه شنی فره ی بالی چوله که ی حه وشه ی منالیم

سالیانی ساله

ئاسمان گوره پانی بی برانه وه ، به ره و بی برانه وه فرینه

ژیان ئاساییه

وه ک چلون ئه نگاوتم سرنجی گوله باخی حه وشه

کاتی گه پی لیده دا به چاره نووسی کوتره کانی کوتربازی هاوسیمان

من ئاساییم

وه ک چلون گرفه گرفی بلیسه کانی چاوی ئه فسانه ده ریایه کی سارد بوون

هه ر شیعره کانم به چاوما ده توانه وه و

ده بارینه سه ر خاکی شاری خه لکی بوخوم چه وساندنه وه

ده یان به هاری گه زیزه سوتان راده بویری

له ته مه نی حه وشه که مان

حه وشه که مان مناله و

منیش ئه و چله موویانه ی سه ری خومم

که سالی هه لفرینی گه زیزه به سه رمه وه سپی هه لگه ران

20/1/1382

mardomekuki — Thu, 05 Apr 2007 14:36:02 GMT

گه زیزه سووتان

چاوه کانم ئاساییه

له چه شنی فره ی بالی چوله که ی حه وشه ی منالیم

سالیانی ساله

ئاسمان گوره پانی بی برانه وه ، به ره و بی برانه وه فرینه

ژیان ئاساییه

وه ک چلون ئه نگاوتم سرنجی گوله باخی حه وشه

کاتی گه پی لیده دا به چاره نووسی کوتره کانی کوتربازی هاوسیمان

من ئاساییم

وه ک چلون گرفه گرفی بلیسه کانی چاوی ئه فسانه ده ریایه کی سارد بوون

هه ر شیعره کانم به چاوما ده توانه وه و

ده بارینه سه ر خاکی شاری خه لکی بوخوم چه وساندنه وه

ده یان به هاری گه زیزه سوتان راده بویری

له ته مه نی حه وشه که مان

حه وشه که مان مناله و

منیش ئه و چله موویانه ی سه ری خومم

که سالی هه لفرینی گه زیزه به سه رمه وه سپی هه لگه ران

20/1/1382

مزدک اولین سوسیالیست تاریخ

mardomekuki — Wed, 31 Jan 2007 23:22:18 GMT

مه زده ک هه وه ل سوسیالیستی میژوو

21ی نووامبری سالی 488ی زایینی ـ یانی 1360 سال به ر له ده رچوونی مانیفیستی کومونیزم له لایه ن کارل مارکسه وه ـ مه زده ک بیر ورا ئابووری و کومه لایه تییه کانی که جوریک سوسیالزمی ده گرته وه ده ربری و ده ستی به بلاو کردنه وه یان کرد .

مه زده ک کوری بامداد که ماموستایه کی ئایینی زه رده شتی له شاری ئیسته خری فارس بوو پیی وابوو که باوه ره کانی لیکدانه وه یه کی راسته له فیرکارییه کانی زه رده شت و ئامانجی به خته وه ری مرووه و کاتیک ئه و به خته وه رییه پیک دی که یه کسانی ئینسانه کان دابین بکری .

له هه وه له کانی سه ده ی 19وه که بیر و باوه ره کانی مه زده ک له لایه ن بیره وه ران و میژوونووسانه وه لیکدراوه ، روژی 21ی نووامبر بو رووناکبیرانی چه پی روژیکی پیروز بووه .

مه زده ک که باوه ری به خوودا بوو ده یگووت بو دابین کردنی یه کسانی له ناو ئینسانه کان ده بی خاوه ندارییه کان گشتی بیت و هه ر که س به پیوانه ی پیداویستیی خوی له به رهه م و ده سکه وته کان که لک وه رگریت . خوودا ئینسانه کان له کاتی له دایک بوون دا یه کسان ده خوولقینی و ئه و یه کسانییه له ماوه ی ژینییان دا ده بی بپاریزری . ئازادی به رهه میکی گه وره یه و به بی یه کسانی کومه لایه تی و ئابووری ، هه ست به ئازادی ناکری.مروو بی ووچان پیویستی به ئاموژگارییه هه تا له ریگه ی خیر لا نه دا . خو به زورزانی و ته ماحی مالی دوونیا بنچینه ی ته واوی هویه کانی فه ساده که نابی ئیزن بدری له تاکه کانی کومه ل دا به دی بی چوون له راستی دا بابه تیکی زاتی نییه . له و حاله ش دا مه زده ک له راست چه وساندنه وه ی ژنان به و شیوه یه ی که باو بوو دژایه تی کرد و له به رابه ر ئه و شیوه یه ی که ده وله مه ندان ئیزنی زه ماوه ند له گه ل چینه کانی تری کومه لیان نه بوو ، به ره نگاری کرد و ئه و کاره ی به دابه ش کردنی ئینسانه کان به ده ره جه ی ییه که م و دوهه م زانی و ئه وه شی به پیچه وانه ی ویستی خوودا دانا .

کومه لگای ئیران له و کاته دا تینووی بیستنی ووتاریکی ئه و ها بوو .قووباد که تازه ببوو به پاشای ئیران ، ریگه چاری مه زده کی سه لماند و بوو به هوگری ئه و و پشتیوانی خوی لی ده ربری . ده وله مه نده کان و فیئوداله کان که به رژه وه ندییه کانی خویان له مه ترسی دا ده دیت ، پیلانیان دارشت و خریک بوون ماموستایانی ئایینی زه رده شتی ( موبیده کان ) له گه ل خویان خه ن . به لام له سه ره تا دا موبیده کان هیچیان بو نه چوو سه ر به و هویه ی مه زده ک بیر و راکانی خوی به که لک وه رگرتن له ئه ویستای زه رده شت و زه ند ( لیکدانه وه ی ئه ویستا ) ده ر ده بری و په نای بو بیر ورای مانائیسم و میترائیسم و ته نانه ت بوودائیسم یش ده برد . فیئوداله کان له ساله کانی سه ره تا دا به هوی ئه وه ی ژینیراله کانی سووپای ئیران له دوو لایه نه وه سه رقالی شه ر بوون و ده ستیان وییان رانه ده گه یی بیجگه له چه ند پیلانی نه هینی کاریکی زیاتریان بو نه کرا .

پیشکه وتی باوه ره کانی مه زده ک ماوه ی 11 سالی خایاند . بیروراکانی ئه و که مزگینییه کی گه وره بو خه لک بوو له و ماوه یه دا دوونیای داگرتبوو و ته نانه ت (( کاووس )) و (( زه م )) دوو له سی کووره کانی قووبادیش هاتبوونه ریزی لایه نگرانی مه زده ک . کاتیک لایه نگرانی مه زده ک هاتنه مه یدان و به کرده وه ده س به کار بوون ، ده ستیان به سه ر مال و سامانی ده وله مه نده کان داگرت و ئه وانیان گشتی راگه یاند که ئه وه ئاگری شه ری داگیرساند . سه رکرده کانی سووپاش که زوربه یان مازه نده رانی بوون هاتنه ریزی نه یارانی مه زده که وه .

له و کاته دا مه زده ک شیوه ی زه ماوه ند که تا ئه و کات باو بووی نا مرووانه له قه له م دا و داخوازی تیکدانه وه ی ئه و شیوه یه ی کرد .

مه به ستی مه زده ک لابردنی ئه و که ند و کوسپه چین و تویزیایه تیانه بوو که ئیزنی نه ده دا کووره ئاغایه ک له ته ک کچی جووتیاریک زه ماوه ند بکا و به پیچه وانه ش و ئه گه ر شتیکی واش رووی دابا ره سمیه تی نه بوو و ئه و ژنه به ژنی دووهه م داده نرا . ووتاری مه زده ک له و بابه ته دا لیکدانه وه یه کی ناجوری به دواوه بوو و ماموستایانی ئایینی به راشکاوی به ره نگارییان کرد و پییان وابو مه زده ک گه وره یه تی بابه تی زه ماوه ندی تیک شکاندووه و زه ماوه ندیشی کردوته شتیکی گشتی .

نه یاران له دیداریک له گه ل قووباد داوایان لی کرد چی دی لایه نگری مه زده ک نه کا که قووباد نه یسه لما ند و له ئاکام دا له دژی قووباد کووده تایه ک کرا و قووباد له قه لای ((فه راموشی )) له نزیک شاری شووشته ر له زیندان کرا و له پاشان سه رپه لیک به ناوی سیاوه ش رزگاری کرد . قووباد دوای وه ده س گرتنه وه ی حوکومه ت ئیتر پشتیوانی له مه زده ک نه کرد و به دوای ئه وه ش ئیزنی به خه سره وی نه و شیره وانی کووری دا سه رکووتی مه زده کیان بکات. نه و شیره وان یش له سالی 524 هه تا 528ی زایینی به ته واوی هیزه وه مه زده ک و لایه نگرانی ئه وی خسته به ر په لاماری ره شه کووژی خوی .

بیر و باوه ره کانی مه زده ک له ئاسیای ناوین و ئورووپا دا مایه وه و په ره ی گرت و ده توانین بلیین مه زده ک دانه ری راسته قینه ی گه لاله سوسیالیستییه کانی سی چوار سه ده ی ئه و دواییانه یه . بیر و باوه ره کانی مه زده ک له سه رده می شورشی گه لانی ئیران بو سه ربه خویی جاریکی دی هاته وه ئاراوه ، له به ره و شیعه چوونی ئیرانییه کان دا ده وری هه بوو . میژوونووسانی گه وره ی سه ده کانی 18 و 19 باوه ره کانی مه زده ک یان جاریکی تر لیک داوه و بوچوونی جوراوجوریان لی به دی کرده وه .

له نیوان مارکس و مه زده ک خالی ویچووی فره وان هه یه . بو وینه هه ردووکیان بابه تی ئابووری به به دیهینه ری میژوو ده زانن . مه زده ک ده لی : مرووی ته واو و کامیل به بی به دیهاتنی یه کسانی به دی نایه و تا به و ئاواته نه گه ین دژایه تی له نیوان هه ژاری و ده وله مه ندی کوتایی پی نایه ، مارکس یش ئه و به شه به شه ری بی برانه وه ی نیوان چین و تویژه کان ده زانی .

مه زده ک ده لی ئه گه ر سه روه ت و سامانه کان له ده س تاکه کان دابی و له ده س کومه لگا دا نه بی یانی بابه تی گشتی له ئارادا نه بی خوشی و ئاسایشی گشتی به دی نایه . مارکس یش کاپیتالیزم ( سه رمایه داری ) به هوی گه وره ی شه ر و چه وسانه وه ی ئینسانه کان و ده رد وناخوشی ده زانی . له ئاکامیش دا هه ر دووکیان سه رکه وتنی سوسیالیزم و یه کسانی کومه لایه تی و ئابووری خه لکیان پیشاوپیش خستوته به رچاو .

جیاوازی گه وره ی نیوان مارکس و مه زده ک له وه دابوو که مه زده ک باوه ره کانی له دین و ویستی خوودا ده زانی . میژوونووسان و بیره وه ران سوورن له سه ر ئه وه ی که مه زده ک دامه زرینه ری سوسیالیزم و له ریزی گه وره ترین زانایانی ئیران و ئاشتیخوازانی جیهانه . زوریک له بیره وه ران ـ بو وینه ((گاس هال )) ریبه ری کوچ کردووی حیزبی کومونیستی ئه مریکا ـ ئه و ووتاره ی که باس له گشتی بوونی ژن و میردایه تی ده کا و به ووتاری مه زده ک نیو براوه ، ره ت ده که نه وه و ئه وه به پیلانی دووژمنانی مه زده ک ده زانن . گاس هال ده لی به دوای تیک شکانی مه زده ک له 524ی زایینی قه له م که وته ده س دووژمنانی مه زده که وه و ئه وه ش ده زانین که میژوو ئه وانه ی سه رکه وتووی شه رن ده ینووسن که ده بی ئه و بابه ته جاریکی تر بنووسریته وه . هه لبه ت به ناسیونالیستی زانینی بیروکه کانی مه زده ک ـ که شتیکی راست نه بوو ـ له زه مانی مووسیلینی له ئیتالیا و حیزبی نازی له ئالمان باسی لی کرا که ئه و دوو ده سته یه پییان وابوو مه زده ک سوسیالیزمی ته نیا بو ئیرانییه کان ( ئاریه نه کان ) ده ویست نه ک بو جیهان .

ترجمه از زبان فارسی : مقاله مزدکیسم

روزنامۀ اعتماد شمارۀ 1264 تاریخ 30آبان1385